/
Theo quan điểm của Giáo sư, chầu văn sống được là nhờ linh tính, nếu dẹp tâm linh để sàn diễn hóa thì không còn là chầu văn mà chỉ là sự mô phỏng nhạt. Như vậy, các tác phẩm sàn diễn hóa chầu văn sẽ không còn cái “hồn” mà trở nên tẻ. Tại tọa đàm, nhiều quan điểm cũng đề cập đến vấn đề vai trò quản lý của các cơ quan chức năng đối với công tác bảo tàng và phát huy giá trị của chầu văn, hạn chế việc lợi dụng nghi lễ này để trục lợi.
Có ý kiến cho rằng, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội cần có văn bản chỉ dẫn thực hành nghi lễ hầu đồng ở các đền, điện, phủ trên địa bàn Hà Nội. Tuy nhiên, trong một số đền, điện, việc thực hiện lễ thức chầu văn cũng nảy một số hạn chế và tiêu cực. Vấn đề nằm ở chỗ nếu tách tín ngưỡng ra khỏi nghệ thuật để Sân khấu hóa chầu văn, thì sẽ hoàn toàn đánh mất tâm linh. * Sàn diễn hóa tín ngưỡng tâm linh Hát văn – lên đồng (chầu văn) là sinh hoạt mang tính chất tín ngưỡng, văn hóa cộng đồng và là nghi lễ chính của tục thờ thánh Mẫu tam phủ - tứ phủ.
Hà Nội là nơi lễ thức chầu văn rất phát triển. Song song chỉ dẫn cho các ban quản lý, thủ nhang, đồng đền thực hành và tự quản, kết hợp cũng chính quyền xã, phường, soát để phát huy đúng giá trị quý của lễ nghi chầu văn, khắc phục các lệch lạc và thụ động.
Có thể kể trích đoạn Ba giá đồng của Nhà hát Chèo Hà Nội, hay Nghệ sĩ dân chúng Lan Hương đã dựng lại nghi lễ chầu văn trên Sân khấu Nhà hát tuổi xanh bằng tiếng nói múa và âm nhạc với cái tên tâm linh Việt, nghệ sĩ Piano Phó An My đưa lễ nghi chầu văn lên Sân khấu với tên gọi Đồng… Các thí điểm này vấn khá đông sự ủng hộ của khán giả và được nhiều người coi là đáng hoan nghênh.
Cho nên, chúng ta có nên tách nghệ thuật ra khỏi tâm linh không?". Giáo sư Tô Ngọc Thanh, chủ toạ Hội Văn nghệ dân gian tỏ ra bức xúc: "Khi chúng ta đưa trích đoạn nghi lễ chầu văn trình diễn ở nước ngoài, thì khán giả tại Hàn Quốc-nơi lễ thức này phát triển mạnh thấy lạ lẫm và nói rằng đây không phải là lên đồng.
Tuy vậy, theo quan điểm của Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa: Nhà nước không nên quản lý sâu vào hoạt động này, không nên chuẩn hóa bằng một quy trình cụ thể, nhất là việc mang kinh phí để ủng hộ, bởi làm như thế sẽ bị thất bại và chúng ta đã có nhiều bài học về vấn đề này.
Diễn xướng hầu đồng phải thực hiện trước các bàn thờ Tứ phủ với tượng Thánh, đồ thờ tự, các lễ vật được trang trí với màu sắc ranh, ăn nhập với các đền, phủ. Cần để nghi lễ chầu văn phát triển tự nhiên như vốn có của nó, Nhà nước tham dự bằng cách cộng đồng nào có sáng kiến hay thì ủng hộ, trọng các sáng tạo của cộng đồng, giúp họ phát triển những cái đúng, hạn chế những cái chưa được.
Đinh Thị Thuận. Các đoàn thể quần chúng cùng tuyên truyền để sum họp, hội viên hiểu biết rõ về tín ngưỡng thờ Mẫu và lễ nghi hầu đồng; tương trợ các ban quản lý, thủ nhang, đồng đền làm tốt hoạt động tín ngưỡng, nhất là nghi lễ chầu văn.
* Không nên chuẩn hóa nghi lễ chầu văn Tín ngưỡng thờ Mẫu – lễ nghi chầu văn với những giá trị triết lý, đạo đức và văn hóa sâu sắc, được quần chúng tích cực tham dự và cuộc sống ghi nhận, cần được bảo tồn và phát huy trong đời sống đương đại.
Tuy thế, cũng có ý kiến cho rằng, khi Sân khấu hóa chầu văn thì cũng cần xác định giá trị nghệ thuật không nằm ở nguyên tố tâm linh của chầu văn. Nhưng cũng vì sàn diễn hóa lễ nghi chầu văn khiến các nhà quản lý, nhà nghiên cứu văn hóa lo ngại sẽ làm biến dạng giá trị gốc của chầu văn. Nhưng cũng phải thừa nhận, chầu văn không chỉ là một tìn ngưỡng đạo mà còn là một văn hóa nghệ thuật truyền thống phong phú, có sự phối hợp ăn nhịp giữa các thần tích, huyền thoại về các dốt nát, văn hóa truyền miệng, đặc biệt là diễn xướng với âm nhạc, ca hát, nhảy múa… Chính vì thế, chầu văn đã được những người làm nghệ thuật thực hành sàn diễn hóa để tạo ra những sản phẩm văn hóa phục vụ công chúng.
Đã mất tâm linh thì sẽ không tạo nên sự hứng khởi, thăng hoa cho những người đảm nhận vị trí thanh đồng, cung văn. Nhiều nhà nước trên thế giới có nghi lễ chầu văn, cũng không phản đối việc đưa chầu văn trở nên một loại hình nghệ thuật phục vụ công chúng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét